DİKKAT EKSİKLİĞİ (ÇOCUK)
SIK SORULANLAR
Dikkat Eksikliği - Hiperaktivite (Çocuk)
Dikkat Eksikliği - Hiperaktivite (Yetişkin)
Otizm
Asperger Bozukluğu
Obsesif Kompulsif Bozukluk
Tik Bozukluğu
Kaygı Bozuklukları
Depresyon
Bipolar Bozukluk
  • Çocuklarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)

    Çocuklarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)

    DEHB nedir? Dikkat eksikliği/dağınıklığı, kaotik hareketlilik ve fevrilikle seyreden, bu özellilikler sebebi ile hayatın olumsuz etkilendiği önemli gelişimsel-ruhsal bir bozukluktur.

     

    DEHB hangi yaşta başlar?

    Sıklıkla belirtileri 7 yaş öncesi başlar ancak bir grupta ergenlikte de başlayabiliyor.

     

    DEHB Tanısı nasıl konulur?

    Aile, çocuk/ergen ve öğretmenlerden edinilen bilgiler ve çocuğun muayenesi ile tanı konulur. Kesin bir laboratuar incelenmesi yoktur, ancak özellikle zeka testleri gibi nöropsikolojik testler destekleyici veri sağlayabilir. Doktor ihtiyaç duyarsa başka hastalıklardan ayırt etmek için tıbbı tahliller isteyebilir, ancak bu her kişide farklıdır.

     

    Tanıyı kim koymalı?

    Genelde çocuk ve ergen ruh sağlığı ile ilgili meslek grupları ön tanıyı koyabilirler, ancak nihai tanı ve tedavi planı mutlaka bir çocuk ve ergen psikiyatrisi denetiminde olmalıdır.

     

    Dikkat Eksikliği nedir ve nasıl görülür?

    Yaş ve zeka düzeyine uygun düzeyde konsantre olamama halidir. Özellikle bilgi edinme için gereken konsantrasyonun sağlayamayan,  toparlanmayan, dağınık, unutkan, dalgın, işleri erteleme huyu olan, programsız ve plansız kişilerde dikkat eksikliğinden şüphelenmek gerekir.

     

    Dikkat problemi olan çocuklar,  oyun çağında yeterince oyuna konsantre olamaz, sık etkinlik değiştirirler. Okul döneminde ders dinlemek, tahtada yazılanları takip etme, ödevleri akılda tutmak, verilen komutları takip etmekte, günlük programlarını organize etmede güçlük yaşar, kendi başlarına ödev yapmakta, eşyalarını korumakta zorluk yaşarlar. Dinleme de ve kaydetmede güçlükler sergiler ve sıklıkla gündüz düşleri kurarlar. Genelde yazılı sınavlarda sık sık hata yaparlar.

     

    Özel öğretmen veya ebeveynle ders yaparken,  yapabildiklerini yalnızken yapamazlar. Özellikle yapması istenilen etkinlikleri yerine getiremez. Bu çocukların ebeveynleri her konuda çocuğu ikaz etmekten yorulduklarını, her sabah çocuğu uyandırama sırasında yaşanılan zorluktan tutun da servise yetişemeyeceği  endişelerinden, ve akşam ödevleri bitirmek için verdikleri savaştan sık söz ederler.

     

    Hiperaktivite nedir?

    Kaotik ve amaçsız hareketlilik halidir. Her hareketlilik hiperaktivite değildir.  Yaş ve gelişim düzeyine göre değerlendirmelidir. Hareketlilik, sıkıntı hali, gürültülü oynama, çok konuşma, diğer çocukların etkinliklerini bozma, sakin durması gereken yerde duramama şeklinde kendini gösterir.

     

    Tanı koymada hangi kriterler kullanılır?

    DSM-IV sisteminde sıralanan ve aşağıda belirtilen kriterler kullanılır, bu kriterler özellikle çocuk ve ergenler için uygundur.

     

    • Detaylara dikkat etmekte zorluk çeker veya dikkatsizce hatalar yapar.

    • Oyun aktivitelerine veya kendisine verilen görevlere dikkatini vermekte güçlük çeker!

    • Onunla konuşurken dinlermiş gibi görünmez.

    • Talimatları sırası ile izlemekte güçlük çeker ve uğraştığı şeyi bitiremez.

    • Görev ve faaliyetlerini düzenlemekte güçlük çeker.

    • Fazla miktarda zihinsel çaba gerektiren görevlerden kaçınır (Okul ödevi, ev ödevi vs).

    • Katılacağı faaliyetler için gerekli şeyleri (Malzemelerini) kaybeder.

    • Etrafta olan diğer şeylerden dikkati kolayca dağılır.

    • Günlük faaliyetlerde unutkandır.

    • Elleri ayakları kıpır kıpırdır veya oturduğu yerde kımıldanıp durur.

    • Sakince oturması istenildiğinde, bunu sürdürmekte güçlük çeker.

    • Öyle yapmaması istendiğinde etrafta koşuşturmaya veya çevresindeki şeylere tırmanmaya devam eder.

    • Sessizce oynamakta güçlük çeker.

    • Sürekli "hareket" halinde veya "motor takılmış " gibidir.

    • Aşırı derecede konuşur.

    • Sorular daha tamamlanmadan yanıtını yapıştırır.

    • Grup faaliyetlerinde sırasını beklemekte güçlük çeker.

    • Kişilerin konuşmalarını böler veya diğer çocukların faaliyetlerine müdahale eder.

     

     

    Her dikkat dağınıklığı olan birey mutlaka hareketli midir?

    Hayır, bazı dikkat dağınıklığı olan çocuklar ağır olabilir. Aşağıda DEHB alt grupları sıralanmıştır:

     

    1) Dikkat eksikliği ön planda olduğu tip (DEHB-D):Bu grupta daha çok dalgınlık, unutkanlık, dağınıklık, ağırlık söz konusudur. Hareketli olmaları gerekmez.

     

    2) Hiperaktivite-Fevriliğin ön planda olduğu tip (DEHB-HF):Bu grupta çok fazla dikkat sorunu olmaksızın, lüzumsuz hareketlilik, gürültücülük, macera peşinde olma, riskli davranışlar, yerinde duramama/oturamama gibi özellikler ön plandadır.

     

    3) Bileşik tip: Hem dikkat dağınıklığı, unutkanlık, dalgınlık hem de harekelilik, fevrilik olan gruptur.

     

    DEHB ne sıklıkta görülür?

    Çocuk ve ergenlerde %5-%13 oranında görülmektedir. En sık görülen çocukluk çağı psikiyatrik sorunudur.

     

    DEHB  tanısı alan çocuk  büyünce durulur  mu?

    Çocukluk çağında bu tanıya alanların yaklaşık yarısında sorunlar yetişkin hayatta da sürmekte ayrıca yeni psikiyatrik bozukluklarda eklenmektedir.

     

    DEHB'nin sebepleri(  Etyopatogenezi )nedir?

    Pek çok faktörün rolü vardır. Temelde bir beyin işlev bozukluğudur. Genetik faktörler ağırlıklı rolü olduğu biliniyor. Beyindeki kimyasal işlevlerde farklılık, yani katekolaminerjik işlev bozukluğu söz konusudur. Yürütücü işlev diye bilinen, planlama, muhakeme, dikkat,dürtü kontrolü beyin ön lob işlevi olduğundan, ve bu işlevler DEHB'lilerde aksadığından beyin ön lobu (frontal lob) işlev bozukluğu düşünülmektedir.

     

    DEHB 'nin Tedavi Yöntemleri nelerdir?

    Bütüncül tedavi yöntemleri en uygun tedavidir.

    Dikkat sorununun tedavisi ilaç tedavisi dışı mümkün değildir.

    Davranışları düzenlemekte ise, hem ilaç tedavisi, hem de eğitsel yaklaşımlardan faydalanabilir.

    Bugüne dek olan çalışmalar ilaç tedavilerinin %65-%90 arasında etkin olduğu yönündedir.

    İlaç tedavisine bireyin ihtiyacı ve motivasyonuna göre eğitsel programlar eklenebilir.

    İlaçlar içinde en eski ve en sık kullanılan uyarıcılardır. Ülkemizde metilfenidate bulunmaktadır. Uyarıcı dışı ilaçlardan atomoksetin mevcuttur. Bu da yine çeşitli yaş gruplarında DEHB tedavinde etkinliği kanıtlanmış bir ilaçtır. Her iki ilaç grubu da hekim denetiminde, belli aralıklarla muayene edilerek kullanımı uygundur. Her iki ilaç grubunun güvenirliği kanıtlanmıştır. Başka ilaçlarda kullanmakla birlikte, en etkin ve en güvenilir ilaç grupları uyarıcılar ve  'atomoksetin'dir.

    Psikoterapi veya eğitsel yaklaşımın dikkat eksikliği üzerinde etkisi olmadığı kanıtlanmıştır, eğitsel-psikoterapötik  yaklaşımlar  davranışları düzenleme, aileyi eğitme amaçlı kullanımı tedaviye olumlu katkısı olur.

     

    Tedavi süresi nedir?

    DEHB pek çok bireyde uzun yıllar sürmektedir, dolayısıyla uzun yıllar  dikkatlice takip edilmeleri gerekiyor.

     

    DEHB tedavi olmazsa ne olur?

    Yaşam kalitesi kötü etkilenir.

    Akademik başarı zekasının altında olur.

    Kazalara maruz kalma riski yüksek olur.

    Arkadaş ve aile ilişkilerinde sık problem yaşar.

    Yaşadığı bu başarısızlıklar, özgüveni düşürür.

    Ergenlikte madde kullanma riski, sosyal olarak kabul görmeyen davranışlara yönelme riski artar.

     

    DEHB ilaçları bağımlılık yapar mı?

    Bu ilaçlar uzun yıllar kullananlarda bağımlılık oranı kullanmayanlarda çok daha düşük bulunmuş. Kısaca bağımlılık yapmaz ve bağımlılığa karşı koruyucudur.

     

    DEHB ilaçları yaz ayları ve tatillerde kesilmesi gerekir mi?

    Genelde tatillerde ilacın kesilmesi uygun değildir. Hekim denetiminde ve sadece özel durumlarda ilaca ara verilebilir.

     

    DEHB' li çocuk ve Ergenlerde başka psikiyatrik bozukluklar da görülür  mu?

    Evet, bu grupta yaşamın farklı devrelerinde farklı psikiyatrik sorunlar görülmektedir. Örneğin ilk okul çağında karşıt gelme bozukluğu, öğreneme bozuklukları, tikler, kaygı bozuklukları sıktır. Ergenlikte depresyon sıktır, ayrıca belli grupta madde kullanımı, kural dışı eylemler, zarar verici davranışlar, erken yaş cinsellik, araba kazaları sık gördüğümüz sorunlardır.

WEB TASARIM Nuray Demir 0532 261 04 04

Anasayfa Özgeçmiş Yayınlar Diğer Akademik Etkinlikler İletişim Videolar | | | | |